Περιοδικό || Άρθρο: Τι είναι έντεχνο;

Martina Shapiro
Μικρές σκηνές: κάποιος σήκωσε το χέρι και ξαφνικά σε μάγεψε, σου έδειξε, σε κατεύθυνε, σου τόνισε ένα σημείο του ορίζοντα και του σύμπαντος. Μα -θα σκεφτείς απ' την άλλη- καθημερινά σηκώνουμε το χέρι, δείχνουμε, μιλάμε, κινούμαστε. Τι μπορεί να διακρίνει την πρώτη απ' τη δεύτερη κίνηση, μια κίνηση έντεχνη από μία άλλη; Το μέρος που τελείται; Το ιδεολογικό πλαίσιο -μάλλον καλύτερα; Δηλαδή εδώ συμπεριφερόμαστε ως θέατρο ή ως μουσείο κοκ;
Μια ανάγκη ή ένα υποκατάστατο ανάγκης με το πέρασμα του χρόνου και με μια χ ή ψ ευχέρεια εξελίσσεται σε τέχνη. Κι είναι υποχρέωση της τέχνης να επιστρέφει συχνά στα πρωτογενή της θεμέλια, δηλαδή την ανάγκη.
Επίσης, κάτι που μετατρέπει αυτόματα μια συμπεριφορά ή συνθήκη σε τέχνη είναι η πειθαρχία στην επικοινωνία, η συστηματική / άγρυπνη / ασταμάτητη / εφ' όρου ζωής εργασία και μελέτη πάνω στο κάθε πόνημα, στο μετερίζι του καθενός.
Τίποτε δεν ορίζεται a priori έντεχνο: έντεχνο είναι αυτό που κυοφορείται, ανατρέφεται κι ύστερα ανεξαρτητοποιείται από τον δημιουργό, άνευ πνευματικού δικαιώματος. Άτεχνο είναι μια παραφωνία στον ίδιο τον κύκλο της ζωής. Έντεχνη είναι η φροντίδα, ο σεβασμός κι η ειλικρινής επικοινωνία ενός έργου, ενός δημιουργήματος, μιας λέξης, μιας κίνησης, μιας κατασκευής. Άτεχνη είναι η φτηνή απομίμηση. Όταν μιλάμε για τέχνη δε μιλάμε πλέον για ηθική, αλλά για το ήθος. Δε μας νοιάζει, δηλαδή, τι κάνει ο άλλος, αλλά ας νοιαστεί ο άλλος να δημιουργήσει, δηλαδή να επικοινωνήσει με τον κόσμο κάτι και άρα να επιτευχθεί η επικοινωνία (η επαφή).
Η επικοινωνία με την εξέλιξη τη σύγχρονη αλλάζει νόημα, περιεχόμενο, προσανατολισμό. Αλλάζουν οι ανάγκες και άρα η δυνάμει τέχνη που μπορεί ν' αναπτυχθεί. Ή ποια είναι η πρώτη ανάγκη πίσω από τις διάφορες τέχνες που διέτρεξαν την ίδια βαθύτερη ανάγκη, που απαιτείται να επιστρέψουμε και να πλησιάσουμε στην καθαρή μορφή της;
Η τέχνη δεν είναι αποτέλεσμα, αλλά διαδικασία και μάλιστα επικοινωνιακή. Εντέχνως οδεύεις στις μορφές, τα ήθη και τις συνθήκες των πράξεων, εξετάζεις το πλαίσιο και τα υλικά, την ιδεολογία και την ανάγκη. Πολύ απλά, έντεχνο είναι όταν αγαπάς αυτό που κάνεις. Άτεχνα (κι άστοχα) βαυκαλίζεσαι πως πιάνεις ένα εργαλείο ή κάνεις μια κίνηση και κατακτάς μια τέχνη ή λες "αυτό είναι ωραίο" ή "αυτό δε μ' αρέσει", την ώρα που τα μεγέθη της επικοινωνίας είναι αμέτρητα.
Η τέχνη μπορεί να αναδείξει την οποιαδήποτε οντότητα ή δυνατότητα μέσω των ορίων τους πριν να γεμίσουν με πόθους και προθέσεις. Μα μήπως και τότε δεν έχουν ένα ανάστημα μεγαλύτερο μια και πάλι υπάρχει πρόθεση και πόθος; Ή μήπως η τέχνη είναι ένα εργαλείο να δουλέψεις το ίδιο σου το σώμα και τη σχέση σου με τους ανθρώπους και να συλλάβεις τον κόσμο και να στραφείς προς αυτόν.
Η τέχνη είναι μια πρώτιστη ανάγκη, γιατί μετά το νερό, τον ύπνο, τη τροφή και την ασφάλεια, έρχεται αυτή να δώσει ένα βήμα παραπέρα (είτε στη γη, είτε οπουδήποτε) στον άνθρωπο και σε αυτήν προεκτείνονται οι τέσσερις προαναφερθείσες βιολογικές καλύπτοντας πάντοτε τα ίδια κενά: την πείνα και τη δίψα, τη μοναξιά και τον φόβο, τον θάνατο και την παντοδυναμία και τον άλλον κόσμο που χάνονται μετά το όνειρο.
Μήπως, όμως, δω που τα λέμε, δεν υπάρχει διόλου τέχνη, μα απλώς μια φροντίδα, μια έννοια παραπάνω απ' τα συνηθισμένα της καθημερινότητας για τα συνηθισμένα της καθημερινότητας, ίσα ίσα για λίγη παραπάνω ομορφιά ή παρέα; Έντεχνο -το ξανάπαμε- είναι το ειλικρινές, το ερώτημα για το πιο δεδομένο πράγμα στον κόσμο, είναι μια λέξη αγάπης: σαν τη συγγνώμη, το ευχαριστώ...

Γράφει ο ΑΚ

0 σχόλια :