Πρεσπαπιέ - Περιοδικό Καλλιτεχνείου || φΥΛΟ πΟΡΕΙΑΣ_Μνήμη (μέρος Α)




[περιγραφή ενότητας]
φύλο πορείας. Όχι ευφυολόγημα, ούτε ορθογραφικό. Η πορεία του σώματος μέσα στους αιώνες.

[σταμάτης παρασκευάς_φΥΛΟ πΟΡΕΙΑΣ]

μότο_
Κάθε μνήμη πρέπει να καρφιτσωθεί στο ιδεολογικό οικοδόμημα της Ειρήνης, της κατακραυγής κάθε ένοπλου αγώνα, κάθε μορφής βίας θεσμοθετημένης, ηρωοποιημένης, φυσικής, ηθικής, κρατικής, νόμιμης ή παράνομης. Κάθε μνήμη πρέπει να αποτελέσει από δω και μπρος το ιδεολογικό κατασκεύασμα, το μνημείο για να μην αλωνίζει η λήθη στους εφιάλτες μας, στις πράξεις μας που λανθάνουν διαρκώς μιαν οργή, ένα μίσος, έναν θυμό ανείπωτο.
Αν κάτι πρέπει να διδαχτούμε από τις γενοκτονίες, από τις σφαγές, τις ένδοξες ήττες, τις πυρρείους νίκες, τα δάκρυα και τα υψωμένα δάχτυλα σε σχήμα V, τις ενώσεις και τους κατακερματισμούς κρατών Α.Ε., τις πατρίδες, τους ήρωες, τις φρίκες των πολέμων, την ανημπόρια ανθρώπων που πεινούν, διψούν και πεθαίνουν είναι ότι κανείς δεν έχει δικαίωμα να ορίζει την αξία του άλλου. Και δεν υφίσταται κάποιο ζήτημα αξιοδότησης. Εξ ορισμού, εκ γενετής κάθε άνθρωπος είναι Άνθρωπος. Κανείς δεν περισσεύει.
Κι αν έστω κάποιος λέει "και τι θα κάνουμε με όλους αυτούς" να κόψει τον κώλο του να κατεβάσει η κούτρα του μια ρημαδιασμένη ιδέα να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε με δαύτους.
Κι αν έστω κάποιος αμφισβητήσει τι συνέβη στην ιστορία των ανθρώπων, τα δάκρυα, την αγωνία να κρατούν την ανάσα τους κάτω από χαμηλή βλάστηση και να πνίγουν με το χέρι το κλάμα του μωρού τους στα όρια της αφυξίας για να μη τους ακούσουν οι περίπολοι και τους σφαγιάσουν τότε αμφισβητεί τον πόνο κάθε ανθρώπου.
Κι αν έχει κάποιος τα μούτρα να πει ότι είναι ανώτερος του άλλου πολιτιστικά, ιδεολογικά ή όπως στο καλό πιστεύει δεν έχει δικαίωμα να απλώσει το χέρι του πάνω του, γιατί ακόμη και το χάδι του θα είναι για πληγή.
Να θυμόμαστε χωρίς θυμό. Κι αγαπώντας τους ανθρώπους θα προκύψει η αλήθεια της ιστορίας τους. Καθημερινά, αδιάκοπα, ακούραστα.

«Η ανάμνηση είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό μια ανακατασκευή του παρελθόντος με τη βοήθεια δεδομένων που δανειζόμαστε στο παρόν, ανακατασκευή την οποία έχουν προετοιμάσει άλλες ανακατασκευές που έχουν δημιουργηθεί σε προηγούμενες εποχές κι απ’ όπου η εικόνα του παρελθόντος έχει προκύψει ήδη παραλλαγμένη» (Halbwachs, /2013, σ. 94). Η μνήμη που πραγματευόμαστε στην παρούσα εργασία, λοιπόν, δεν είναι μια απλή αναπαραγωγή περασμένων γεγονότων, μια απλή ανάκληση του παρελθόντος, αλλά μια δυναμική ανακατασκευή αυτού στο παρόν. Η μνήμη είναι δυναμική και ελαστική, εφόσον εξαρτάται από το πλαίσιο που τοποθετείται το κοινωνικό υποκείμενο και αποσκοπεί στη διατήρηση των ταυτοτικών συμφερόντων (Turner et al., 1987). Ηπρόσφατη αρθρογραφία στον τομέα της ψυχολογίας την έχει ορίσει ως από κοινού μνήμες βάσει των οποίων δομείταικαι σχηματίζεται μια κοινωνική ταυτότητα (Barber, Rajaram& Fox, 2012). Οι ταυτότητές μας είναι σχέδια και πρακτικές, όχι ιδιότητες (Olick, 1998). Ταυτότητα είναι η ονομασία που δίνουμε όχι σ' ένα τετελεσμένο γεγονός, αλλά στο πώς τοποθετούμαστε βάσει του παρελθόντος μας. Οι πεποιθήσεις για το παρελθόν σχηματίζονται βάσει των συνθηκών και των προβλημάτων της εποχής (Schwartz, 1996a). Οι κοινωνικές μνήμες μπορούν να δημιουργηθούν αποκλειστικά από την από κοινού αναπόληση (Barber, Rajaram & Fox, 2012). Αυτό δείχνει πόσο σημαντικό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο εκφέρονται και ανακατασκευάζονται οι μνήμες. Το τι θυμούνται οι άνθρωποι δεν περιορίζεται στην κωδικοποίηση του γεγονότος εκείνη τη στιγμή, αλλά και στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις (όπως συζητήσεις) μετά από εκείνο το γεγονός. Η αφήγηση γεγονότων μέσα σε μιαν ομάδα έχει διττό πλεονέκτημα, καθώς (α) προωθεί την εισαγωγή μνημών στις αφηγήσεις της ομάδας, που πριν δεν είχαν και (β) αυξάνει την πιθανότητα αυτές οι μνήμες να αναμορφώσουν τις ήδη διαμορφωμένες μνήμες των ατόμων (Brown, Coman & Hirst, 2009).

Μέσα σε μιαν ομάδα θυμόμαστε περισσότερα απ' όσα μόνοι μας (& Pereira-Pasarin, 2010), αν και θυμόμαστε λιγότερα από το απόλυτο άθροισμα των μνημών του καθενός μέσα στην ίδια ομάδα. Το να θυμόμαστε εξυπηρετεί την ανθρώπινη ανάγκη να βιώνουμε με κάποια συνάφεια τις αντιλήψεις, να μοιραζόμαστε κοινές πεποιθήσεις γιατην καθημερινότητά μας με τους γύρω μας (al., 2009). Μια τέτοια διεργασία ίσως αναδεικνύει με σαφήνεια γιατί οι άνθρωποι πιστεύουν ότι η συνεργασία είναι εποικοδομητική για την μνήμη, όχι μόνο μεταξύ οικείων συνεργατών, μα και με αγνώστους (& , 2011).

Συχνά είμαστε αναγκασμένοι να σβήσουμε τα φρικιαστικά γεγονότα από τη μνήμη μας, ελπίζοντας ότι δεν θα ξαναγίνουν. Βασικό στοιχείο λοιπόν, αλλά και αναγκαία προϋπόθεση, της ύπαρξης του ατόμου δεν είναι μόνο η μνήμη αλλά η και λήθη. Ηλήθη δεν είναι αντίθετη στη μνήμη, είναι η προϋπόθεσή της (Halbwachs, 1968/2013). Ερευνητέςσημείωσαν πως οι άνθρωποι μιλούν συνεχώς για το παρελθόν και εξιστορώντας κάποιες λεπτομέρειες αυτού, σιωπούν για κάποιες άλλες (Ze’ev, Ginio, & Winter, ). Στις μελέτες τους που αφορούσαν βίαια γεγονότα στην Ευρώπη, στην Μέση Ανατολή και την Αφρική, αυτοί οι ερευνητές τόνισαν πως η σιωπή είναι μια “γλώσσα μνημοσύνης και μνημόσυνου του παρελθόντος”. Οι σιωπές των ανθρώπων καταδεικνύουν το πώς τα κοινωνικά υποκείμενα ξαναφτιάχνουν το παρελθόν, πώς αντιμετωπίζουν τα τραύματα, πώς ασκούν εξουσία, πώς αποκλείουν φιγούρες κι ανθρώπους, πώς σβήνουν ντροπιαστικές μνήμες (Pennebaker & Banasik, 1997).

0 σχόλια :